Nghề BOD: Xây Dựng Và Vận Hành Hội Đồng Quản Trị Startup Từ Kinh Nghiệm Ngồi Ghế BOD 9+ Công Ty

Khi Vua Cua mời tôi vào BOD tháng 4/2023, công ty đã lỗ liên tục từ 2020, nợ vượt khả năng trả, và mất niềm tin của nhà đầu tư cũ vì không cập nhật tình hình suốt nhiều tháng. Founder Đoàn Thị Anh Thư chủ động liên hệ mời tôi — không phải vì tôi giỏi vận hành nhà hàng (tôi không biết gì về ngành F&B), mà vì cô ấy đã theo dõi nội dung của tôi về gọi vốn/quản trị từ trước và tin vào cách tiếp cận đó.

Việc đầu tiên chúng tôi làm không phải “cứu doanh thu” — mà là đàm phán lại với chủ nợ theo 7 bước minh bạch, và chuyển toàn bộ mô hình nhà hàng tự vận hành sang nhượng quyền, dù điều đó nghĩa là doanh thu trên giấy giảm 50% ngay lập tức. Đa số cổ đông phản đối. Tôi là người trong BOD ủng hộ toàn phần vì tôi nhìn thấy gốc rễ vấn đề: kênh phân phối qua siêu thị lớn có kỳ hạn thanh toán 30-60 ngày đang rút cạn dòng tiền, không phải sản phẩm tệ. 4 tháng sau, “Vua Bánh Canh” mở được 42 cửa hàng nhượng quyền, và Vua Cua ký được hợp đồng xuất khẩu chính ngạch sang Mỹ với CTWS Group — đối tác biết tới họ qua TikTok của founder, thứ mà chính BOD từng phản đối vì sợ “lộ khó khăn làm nhà đầu tư sợ”.

Câu chuyện đó là lý do tôi tin BOD không phải hình thức thủ tục pháp lý mà nhiều founder Việt Nam vẫn nghĩ. 1 thành viên BOD đúng — người dám ủng hộ 1 quyết định gây tranh cãi (giảm 50% doanh thu trên giấy để cứu dòng tiền) khi đa số phản đối — có thể là khác biệt giữa sống và chết của công ty. Ngược lại, tôi cũng viết hẳn 1 bài riêng (“Chọn sai 1 người vào BOD có thể giết chết cả công ty”) về mặt trái: xung đột lợi ích khi 1 thành viên BOD tham gia cả BOD của đối thủ cạnh tranh, hay khi 1 đại diện quỹ đầu tư trở thành “walking dead partner” (không còn động lực hỗ trợ vì quỹ đã hết chu kỳ đầu tư) nhưng vẫn giữ ghế.

Đó cũng là lý do tôi từ chối trung bình 3-4 lời mời tham gia BOD mỗi tháng. Không phải vì tôi không có thời gian — mà vì tham gia sai 1 BOD (không hiểu ngành, không có giá trị thật để đóng góp, hoặc có xung đột lợi ích) gây hại cho công ty đó nhiều hơn là không có tôi trong phòng họp.

19 bài viết trong series “Nghề BOD” này được tôi viết liên tục từ 2023 tới nay, mỗi bài trả lời 1 câu hỏi cụ thể tôi thường được hỏi: BOD làm gì, họp ra sao, tuyển thành viên BOD thế nào, BOD mong đợi gì ở CEO, và cả những sai lầm/xung đột thật tôi đã chứng kiến. Nếu bạn là founder lần đầu xây BOD, hoặc đang cân nhắc lời mời tham gia BOD của 1 startup khác, đọc theo thứ tự dưới đây sẽ hữu ích hơn đọc ngẫu nhiên.

📖 Gợi Ý Đọc Theo Thứ Tự

1. Nghề BOD #1 – Tại sao Startup lại cần BOD?
2. Nghề BOD #2 – BOD ở Startup là gì?
3. Nghề BOD #3 – 3 tiêu chí xây dựng 1 BOD phù hợp với Startup là gì?
4. Nghề BOD #4 – Công việc cụ thể của từng thành viên trong BOD Startup là gì?
5. Nghề BOD #8 – 1 buổi họp hội đồng quản trị (Board Meeting) Startup thường diễn ra thế nào?
6. Nghề BOD #9 – BOD mong đợi gì ở CEO Startup?
7. BOD #17 – Chọn sai 1 người vào BOD có thể giết chết cả công ty — tôi đã thấy điều này xảy ra thật
8. Hai Sai Lầm Chết Người Khi Xây BOD Startup (Founder Việt Thường Mắc Cả Hai Cùng Lúc)