RẮC RỐI RỒI!
Khi đấy, công ty ViVi Digital vừa thành lập được bốn tháng. Công ty đầu tiên của tôi đối diện với nguy cơ phải giải thể do cạn kiệt nguồn vốn. Và khi hết tiền thì ai cũng muốn đổ lỗi cho người khác. Mỗi ngày đến công ty là một ngày tôi loay hoay trong một mớ bòng bong, xoay đồng vốn, tìm kiếm khách hàng, trả lương cho nhân viên, giải quyết mâu thuẫn với các đồng sáng lập.
Chúng tôi làm việc 12 giờ mỗi ngày. Chúng tôi ăn và ngủ với áp lực. Khoảng thời gian ấy khủng khiếp đến nỗi giờ đây có một số người vẫn chịu một số chứng bệnh do làm việc quá sức vào lúc đó. Tôi may mắn vẫn giữ được sức khỏe tốt. Một người đồng sáng lập của tôi trước đây cứ đến ngày trả lương cho nhân viên là sẽ lại đau bao tử. Có lần chiều là đến ngày trả lương mà buổi sáng tôi vẫn chưa tìm đâu ra tiền. May mắn sao đúng lúc ấy lại có khách hàng chuyển tiền cọc cho chúng tôi và cứu tôi vào phút 89, trả xong thì tôi lại cạn tiền.
Tôi luôn phải loay hoay trong những đồng tiền cuối cùng, cố gắng mãi không thấy công ty có tí khởi sắc. Đến lúc đó, ôi đành chấp nhận sự thật ngày tôi phải đóng cánh cổng này lại sẽ không xa. Sau vài ngày suy nghĩ rất đau đầu, tôi đi đến một quyết định tuy khó khăn và phải đánh đổi rất nhiều nhưng sẽ cứu được ViVi Digital. Tôi cùng anh Lê Thành Công cho ngừng hết tất cả những người còn lại. Và đối với một người lần đầu khởi nghiệp, đây là một điều rất khó xử. Các đồng sáng lập của tôi đều là những người rất giỏi, đang làm quản lý tại một công ty ô mai và một cong ty tổ chức sự kiện lớn. Nhưng khi nghe tôi chia sẻ ý tưởng họ đã đồng ý, mặc dù cả tôi và ViVi Digital đều còn rất non trẻ, không thể trả cho họ đồng lương mà họ đang được nhận ở những công việc khác. Và tôi cho họ ngừng lại, không phải vì họ không đủ tài năng mà bởi vì chúng tôi đã hợp tác với nhau không đúng lúc. Khi tìm đến họ, tôi nghĩ họ là những người rất chuyên nghiệp, đã từng làm qua nhiều vị trí quản lí và chắc chắn họ sẽ bổ sung tốt cho những gì mà tôi còn thiếu.
Một công ty vừa mới thành lập nhưng tuyển toàn những người rất chuyên nghiệp đến từ các công ty lớn, khi ấy tôi nghĩ điều đó là tốt nhưng sự thật không phải vậy. Việc này đến từ nhiều lí do. Thứ nhất, khi bạn khởi nghiệp bạn bắt buộc phải tập trung 200% cho công ty của mình. Nhưng với các đồng sáng lập đã có rất nhiều thành tựu đồng nghĩa họ cũng luôn có rất nhiều cơ hội với mức thù lao cao hơn, thế nên họ luôn cùng lúc làm rất nhiều việc. Thứ hai, do họ rất chuyên nghiệp nên luôn yêu cầu đội ngũ làm việc phải chuyên nghiệp như những công ty lớn. Có lần, chỉ mỗi mảng marketing mà các bạn yêu cầu tôi lập một đội sáu bảy người. Với một công ty startup thì đó là điều không thể. Nhưng nếu tôi không thể đáp ứng được điều đó, họ sẽ làm việc không thoải mái và và không đạt được hiệu quả như ở những nơi khác. Thứ ba là chuyện giao dịch với khách hàng. Những đồng sáng lập của tôi luôn chào mời rất chuyên nghiệp và cho một mức giá như ở những công ty, mức giá mà họ nghĩ là phù hợp với công sức mình bỏ ra. Công sức thì có thể hợp lí nhưng khách hàng sẽ không chịu bỏ ra số tiền đó cho công ty không có tên tuổi gì của chúng tôi. Và khi mất khách hàng chúng tôi lại đổ lỗi cho nhau. Một việc nữa tuy không phải là rắc rối công việc nhưng lại ảnh hưởng rất lớn là sức khỏe của các đồng sáng lập. Các bạn ốm đau liên tục vì startup cũng đồng nghĩa với phá sức. Có lúc một bạn phải nghỉ ốm mấy ngày, bạn ấy gọi điện cho tôi và nói: “Mỗi lần nghĩ đến công việc là bụng em lại quặn lên.” Và tôi thấy bạn ấy xanh xao gầy guộc hẳn đi thật. Tôi phải cho cậu ấy ngưng lại vì không thể để bạn mình chết vì nghề được.
Ngày tôi quyết định dừng tất cả lại là một ngày chẳng vui vẻ gì. Tôi phải ngồi lại với các bạn và nói thẳng rằng các bạn không phù hợp với công ty nhưng đó là lỗi của tôi vì tôi đã mời các bạn và không thể nhìn thấy trước những rắc rối này. Cổ phần của các bạn tại công ty vẫn giữ nguyên, nếu sau này công ty làm ăn có lãi, chia lại cổ phần hoặc công ty có người mua thì mọi người vẫn được trả như thỏa thuận ban đầu. Nhưng tất nhiên, startup không chỉ là chuyện tiền nong. Có tranh cãi, có bất mãn. Có người còn tức giận đến mức cắt đứt mọi liên lạc với tôi. Một số khác nhẹ nhàng hơn nhưng vẫn không nói chuyện với tôi một khoảng thời gian khá dài. Sau này, chúng tôi cũng có thể bắt đầu lại trong vài chuyện làm ăn. Dù quyết định ấy đã giúp được Vivi Digital nhưng trải nghiệm này thật không dễ chịu. Tôi nhận ra rằng mình không nên hứa hẹn quá nhiều khi khởi sự.
Lúc ấy, trong các đồng sáng lập chỉ còn lại tôi và anh Công. Chính anh là người đã phân tích tình hình và khuyên bảo tôi. Anh là một người đã từng thực hiện rất nhiều startup, thành công có, thất bại có nhưng số thất bại vẫn nhiều hơn. Anh ấy đút kết qua nhiều lần thất bại rằng đa phần những công ty startup không thể trụ được qua khoảng thời gian một năm khó khăn ban đầu đều bắt nguồn từ vấn đề con người. Nếu đã thấy vấn đề từ các đồng sáng lập thì nên quyết định dứt khoát vì cứ kéo dài sẽ làm hại đến không chỉ là công ty mà cả cho các đồng sáng lập nữa. Cuối cùng, kết quả không đi đến đâu thì hiển nhiên sẽ vẫn mất lòng. Trong kinh doanh chúng ta không thể làm việc vì cả nể được.
Sau quyết định ấy thì ViVi Digital cũng có khởi sắc. Đầu tiên, khi các đồng sáng lập không còn đồng nghĩa công ty cũng không phải trả một khoản tiền lương rất lớn cho bộ máy quản lí. Các bạn còn ở lại làm việc với tôi khi ấy tuy chưa có thành tựu nào xuất sắc và chỉ toàn những người mới nhưng họ luôn tập trung cho công việc. Chi phí giảm thì chúng tôi cũng có thể giảm giá cho sản phẩm đầu ra. Thứ đến, công ty tôi cũng đã đi được một quãng thời gian và khách hàng đã bắt đầu nhớ đến cái tên ViVi Digital của chúng tôi. Cứ thế, công ty truyền thông non trẻ của tôi dần có lãi và tìm được những khách hàng lớn như công ty điện gia dụng Goldsun, công ty dược Mediplatex. Đó là lần vấp đầu tiên của tôi trong việc kinh doanh, lúc đó tôi 25 tuổi. Nhìn lại thì con người luôn là tài sản quan trọng nhất của một công ty, và nhất là với một công ty khởi nghiệp. Thường bất cứ ai khởi nghiệp lần đầu tiên tôi thấy đều có một điểm giống nhau là tìm sai những người đồng sáng lập, để rồi họ phải chia tay trong cay đắng. Dù sao đó cũng là điều bạn sẽ phải trải qua sớm hay muộn trên mọi chặng đường kinh doanh, hãy đối diện và giải quyết vấn đề một cách thẳng thắn.
(Còn tiếp)
Xem thêm:
Lời mở đầu
Fundraising Coach 
Leave a comment