Hôm nay trên DealstreetAsia có thương vụ Shinhan Bank sẽ đầu tư 90 triệu USD vào một công ty thương mại điện tử, trong đó có 40 triệu USD đầu tư vào Tiki là ‘có thể sẽ mua’ cổ phần là cổ phần hiện hữu (Secondary Shares)
Vậy có phải là Tiki sẽ có thêm nhiều vốn để phát triển hơn không? (*)
Hãy tìm hiểu kỹ hơn về điều này.
Trước tiên, có hai loại cổ phần là cổ phần phát hành mới (Primary Shares) và cổ phần hiện hữu (Secondary Shares):
1)Cổ phần phát hành mới (Primary Shares):
Là cổ phiếu thường được công ty phát hành lần đầu ra, với mục đích để bán cổ phần huy động vốn vào công ty.
VD: Công ty A có 10,000 cổ phần, mệnh giá 10k/cổ phần -> Tổng giá trị công ty A: 10,000 * 10k = 100 triệu VND
Công ty cần thêm 10 triệu VND để phát triển, nên phát hành thêm 1,000 cổ phần, mệnh giá 10k/cổ phần cho nhà đầu tư X.
Như vậy, i) 1,000 cổ phần này là cổ phần phát hành mới (Primary Shares).
Như đã nói, mục đích phát hành Primary Shares là để huy động vốn cho công ty phát triển.
Toàn bộ số tiền này sẽ được chuyển vào tài khoản công ty và sử dụng vào mục đích có lợi để công ty tăng trưởng nhanh hơn.
Các nhà đầu tư hiện tại sẽ không bán được cổ phần của họ đi, mà các nhà đầu tư mới vào sẽ mua cổ phần mới của công ty phát hành mới thêm.
2)Cổ phần hiện hữu (Secondary Shares):
Là cổ phiếu hiện hữu tại công ty. Khi có nhà đầu tư mới đầu tư vào, công ty sẽ không phát hành thêm cổ phần, mà sẽ để các nhà đầu tư mới này mua lại cổ phần của cổ đông hiện hữu.
Nó giống với việc mua lại cổ phần của 1 công ty đại chúng được giao dịch (list) trên sàn chứng khoán.
Điểm khác biệt lớn nhất là cổ phần của Startup không được list tại bất cứ nơi đâu. Người mua và bán phải tự đi tìm nhau.
Nguồn vốn từ việc bán ‘Cổ phần hiện hữu’ không được chuyển tới tài khoản ngân hàng của Startup.
Tiền được giao dịch trao tay giữa người mua và người bán. Và quyền sở hữu số cổ phần này được trao đổi giữa hai bên.
VD: Công ty A sau vòng phát hành cổ phần huy động vốn.
Hiện tổng cổ phần là: 11,000 cổ phần.
Bây giờ công ty đang làm ăn rất tốt, và không có nhu cầu phải phát hành cổ phần thêm để huy động vốn.
Tuy nhiên, có nhà đầu tư Y rất muốn đầu tư vào công ty, nên họ buộc phải đàm phàn mua lại cổ phiếu hiện hữu (Secondary Shares) từ 11,000 cổ phần của các cổ đông cũ.
Nhà đầu tư Y này đàm phán mua lại được 1,000 cổ phần từ nhà đầu tư X ở mục 1) với giá 20k/cổ phần.
Vậy 1,000 được nhà đầu tư Y mua lại này là cổ phiếu hiện hữu (Secondary Shares).
Việc mua lại cổ phiếu hiện hữu trong các công ty Startups thường xảy ra khi:
i) Startup tăng trưởng rất tốt (hoặc hoà vốn (breakeven), sinh lời (profitable)), không cần đến tiền đầu tư thêm, nên các nhà đầu tư khác muốn tham gia thì phải mua lại cổ phiếu hiện hữu (Secondary Shares) của công ty.
ii)Startup ở các vòng đầu tư muộn kế tiếp (later stage), thì các nhà đầu tư lớn tham gia sẽ đầu tư một phần tiền mua Primary Shares, 1 phần tiền mua lại Secondary Shares của công ty.
Mua lại Secondary Shares hiếm khi xảy ra ở giai đoạn sớm của Startup.
Vì các nhà sáng lập thường phát hành cổ phần mới đổi lấy nguồn vốn phát triển công ty.
Cũng như các nhà đầu tư thường không cho phép nhà sáng lập bán cổ phần trong giai đoạn này.
Họ muốn nhà sáng lập phải có độ cam kết cao phát triển công ty.
Các nhà đầu tư giai đoạn sớm có thể bán cổ phần, nhưng thường khó kiếm được người mua.
Thông thường ở Series B trở đi (đầu tư mức > 10 triệu USD) mới hay có trường hợp mua lại Secondary Shares này.
Tức một nhà đầu tư thiên thần (Angel) đầu tư vào công ty A, họ sẽ phải đợi qua vòng ươm mầm (seed), series A và tới series B thì cổ phần hiện hữu (secondary shares) của họ mới được mua lại để thoái vốn (quãng thời gian này từ 3 – 5 năm).
Giá mua lại của cổ phần hiện hữu được giao dịch với giá chiết khấu thường từ 20 – 30%.
Nếu định giá của công ty vòng gọi vốn mới là 50 triệu USD, Secondary Shares được mua lại ở mức định giá 30 – 40 triệu USD.
Nó coi như là một khoản thưởng khuyến khích (incentives) để các nhà đầu tư đến sau mua cổ phần hiện hữu.
iii)Startup làm không tốt, bán giá rẻ, nhà đầu tư mới cũng sẽ vào mua lại toàn bộ cổ phần hiện hữu (Secondary Shares) với mức giá rất thấp.
Như vậy, với câu hỏi mục (*), thì ở đây Shinhan Bank vào mua lại cổ phần hiện hữu (Secondary Shares) của các cổ đông hiện hữu ở Tiki.
Số tiền 40 triệu USD này sẽ không đổ vào Tiki, mà sẽ chảy vào tài khoản các cổ đông bán cổ phần hiện hữu.
(Hết)
Đăng ký kênh để nhận thông tin mới nhất về kiến thức đầu tư, kinh doanh
Fundraising Coach 
Leave a comment