Một điều bạn luôn phải ghi nhớ là: các yếu tố bên ngoài có thể ảnh hưởng lớn đến bạn và Hội đồng Quản trị (BOD).
Một trong những yếu tố đó — và có thể là nguy hiểm nhất — là khi một thành viên đại diện của quỹ đầu tư (VC Partner) hoặc quỹ VC trong BOD của bạn rơi vào trạng thái “xác sống” (walking dead).
Một đối tác VC “xác sống”
Là người vẫn còn danh thiếp của quỹ đầu tư mạo hiểm, nhưng thực tế thì hoặc là sắp rời khỏi quỹ, hoặc đã bị “vô hiệu hóa” quyền lực trong nội bộ đến mức không thể làm được gì nữa.
Dưới đây là một số kịch bản phổ biến xẩy ra:
1️⃣ Đối Tác VC Này Bị Sa Thải (Bị Buộc Rời Quỹ)
Thường là do hiệu suất đầu tư kém, hoặc mâu thuẫn nội bộ.
Những đối tác VC bị đuổi việc hiếm khi được quỹ VC khác nhận. Phần lớn sẽ rời khỏi ngành và làm nghề khác.
Việc gây quỹ vốn đã khó ngay cả với người có thành tích (track record) tốt — còn với người có thành tích kém thì gần như không thể.
Khi một VC biết rằng thời gian còn lại ở quỹ là ngắn ngủi, 02 hành vi sau có thể xảy ra:
-Họ không còn coi trọng danh tiếng, vì sắp giải nghệ hoặc chuyển ngành, nên sẽ chẳng quan tâm đến việc cộng đồng khởi nghiệp nghĩ gì về mình.
→Kết quả: họ có thể trở nên thất thường, thờ ơ hoặc gây rối — bản chất thật lộ ra dưới áp lực.
-Ở chiều ngược lại, họ có thể đặt cược toàn bộ sự nghiệp VC còn lại vào công ty của bạn.
→VD:
Trong 01 Startup về tuyển dụng tôi gọi vốn thành công từ 01 quỹ VC
Lúc giai đoạn Covid gặp khó khăn, tôi đi kêu gọi vốn từ các nhà đầu tư mới với mức định giá thấp hơn để có thể có vốn hoạt động
Nhưng bị 01 đối tác từ quỹ VC cũ yêu cầu là không được gọi vốn thấp hơn giá trị lúc đó
Vì nó làm giảm thành tích của đối tác này tại quỹ
Dù sau đó tôi cũng thuyết phục được thành công, nhưng việc này làm tiêu tốn nhiều thời gian, nguồn lực của công ty
Kéo theo việc nhận vốn chậm và làm công ty không thể hồi phục kịp lại nữa
2️⃣ Đối Tác VC Tự Nguyện Rời Đi (Nghỉ Hưu / Sang Quỹ Khác)
Trong trường hợp này, danh tiếng vẫn có thể còn quan trọng, nhưng họ thường:
Ít quan tâm đến kết quả tài chính của công ty bạn hơn, vì đã không còn ràng buộc trực tiếp.
Có xu hướng rút lui dần, không còn chủ động như trước.
3️⃣ Đối Tác VC Bị Tước Quyền Lực Nội Bộ
Dù không bị đuổi, nhưng đã mất ảnh hưởng tại quỹ.
Bên ngoài vẫn giữ danh xưng hoành tráng, nhưng mọi lời hứa trong phòng họp như:
“Các bạn cứ yên tâm, vòng sau quỹ của tôi tôi sẽ dẫn đầu vòng đầu tư (lead round)”
Nhưng cuối cùng lại thành: “Xin lỗi, các partner khác ở VC không đồng ý hỗ trợ…”
❗ Điều này có thể dẫn đến tình huống startup của bạn cạn tiền mà không được cứu.
VD:
Startup của tôi sáng lập được quản lý bởi 01 đối tác VC
Họ bảo cứ làm mạnh mẽ đi, tới lúc thiếu vốn quỹ có thể cho vay thêm 01 số vốn nhất định
Chúng tôi thúc đẩy số tăng trưởng mạnh mẽ
Và khi tới giai đoạn cần thêm vốn, chúng tôi yêu cầu đối tác này giúp cho vay thêm vốn, trong lúc đợi nhà đầu tư mới làm thủ tục đầu tư
Nhưng đối tác VC này lại báo là hiện quỹ hết vốn rồi nên không cho vay thêm
Điều này khiến chúng tôi phải đẩy nhanh tiến độ gọi vốn, với những điều khoản bất lợi hơn lúc đầu nhiều
Một quỹ đầu tư xác sống (Walking Dead VC)
Các quỹ VC “xác sống” cũng giống như các đối tác VC “xác sống”, nhưng ở cấp độ toàn công ty.
Đây là tình huống toàn bộ quỹ đầu tư nhận ra rằng họ sẽ không thể huy động thêm một quỹ mới nữa.
Dù các partner vẫn đi gặp startup và phát danh thiếp, nhưng thực tế thì quỹ đã không còn khả năng tiếp tục hoạt động sau khi giải ngân hết quỹ hiện tại.
Cũng như không còn đủ kinh phí trả lương cho đội ngũ vì đã dùng hết phí quản lý (Management Fee = 2%/năm trên tổng vốn gọi được của quỹ)
Tình huống này còn khiến bạn bất định và rủi ro hơn nhiều so với chỉ một partner xác sống.
Nếu quỹ sắp ngừng hoạt động, thường bạn sẽ chứng kiến các partner rời quỹ một cách kỳ quặc và lần lượt.
Thành viên HĐQT Startup của bạn được bổ nhiệm bởi quỹ đó có thể thay đổi liên tục, hoặc thậm chí quỹ không còn ai ngồi trong HĐQT nữa.
Tất cả những điều này không giúp gì cho Startup của bạn và còn làm rối loạn nội bộ HĐQT.
1️⃣Về mặt tài chính:
-Các quỹ VC “xác sống” thường không hỗ trợ tài chính, hoặc chỉ hỗ trợ ở mức tối thiểu.
-Một số partner không còn động lực làm việc để công ty bạn thành công.
-Quỹ có thể phá hoại hoặc cản trở bất kỳ thương vụ thanh khoản (liquidity event) nào bạn mang đến, vì họ muốn “đánh một cú lớn cuối cùng” để cứu vãn quỹ đầu tư, bất chấp lợi ích thực tế của công ty.
Khi quỹ tiến tới giai đoạn giải thể, họ có thể gây áp lực để bạn:
-Thanh lý công ty sớm, hoặc
-Mua lại phần vốn của họ, dù bạn chưa sẵn sàng — chỉ vì họ đã mệt mỏi và muốn đóng sổ quỹ càng sớm càng tốt.
VD:
01 Startup bạn thân của tôi doanh thu ở mức 100 tỉ VND, nhưng hiện vẫn lỗ nhiều
Vì quỹ đầu tư rót vốn trước đây vào Startup muốn rút vốn ra để đóng quỹ
Nên Startup Founder bị ép phải mua lại cổ phần vốn đó
Nếu không họ cũng gây khó khăn để các quỹ đầu tư vòng sau không tham gia được
Điều này làm cho Startup có doanh thu, lợi nhuận về được bao nhiêu, lại đi gồng để mua lại dần cổ phần
Khiến cho nguồn lực bị tụt giảm, không thể tái đầu tư, hay gọi vốn mới thêm để tăng trưởng được
2️⃣ Quá trình giải thể một quỹ VC rất lâu:
-Thường kéo dài từ 5 năm trở lên.
-Tới cuối, chỉ còn 1–2 partner còn lại phụ trách các khoản đầu tư đang tồn tại.
-Trong một số trường hợp, quỹ sẽ bán lại tài sản (phần đầu tư vào bạn) cho một quỹ khác mà bạn chưa từng tiếp xúc, khiến bạn phải một nhà đầu tư mới mà không có mối quan hệ hay hiểu biết gì trước đó.
3️⃣ Nếu phát hiện mình đang làm việc với một quỹ VC “xác sống”:
Hãy đối mặt trực tiếp và rõ ràng với quỹ VC.
-Xác định rõ ai sẽ là người đại diện làm việc với bạn,
-Kỳ vọng vai trò, cam kết và trách nhiệm cụ thể của họ ra sao,
-Và những hệ quả gì sẽ xảy ra nếu quỹ chính thức biến mất.
(Hết)
1) Với ngân sách nhỏ:
Bạn cần gọi vốn?
Mua khoá Online “Cách gọi vốn thành công từ ‘500 ngàn đến 10 triệu đô’ cho Tech Startup” (Hoàn 100% học phí nếu không hài lòng)
Bạn chỉ cần 4 giờ học để có 11 năm kinh nghiệm gọi vốn khởi nghiệp thực tế, tránh mắc các sai lầm đã làm chúng tôi tiêu tốn hàng triệu đô.
2)Với ngân sách lớn:
Nếu bạn cần huy động vốn cho doanh nghiệp của bạn, và cần đội ngũ BeginGuru đồng hành trực tiếp. Hãy điền thông tin đăng ký “Gói BeginGuru Coaching 1vs1 gọi vốn thành công triệu đô” tại đây
Fundraising Coach 
Leave a comment